طراحی پرسشنامه - چارچوب MECE: سؤالات منحصربه‌فرد متقابل و جمعاً جامع

طراحی پرسشنامه - چارچوب MECE: سؤالات منحصربه‌فرد متقابل و جمعاً جامع


  • 47 بازدید

در مقالات قبلی در مورد کیفیت داده در جمع آوری داده  و تحقیق صحبت شد. سپس در مورد نحوه ایجاد سؤال تحقیق ، نتایج و شاخص ها مطالبی بیان شد.

هنگامی که درباره سؤال تحقیق خود و نوع داده‌هایی که جمع‌آوری می‌کنید مطمئن باشید، مرحله بعدی جمع‌آوری پرسشنامه‌ای است که به شما در جمع‌آوری آن داده‌ها کمک کند. قبل از جمع کردن پرسشنامه، درک چارچوب MECE مهم است.

چارچوب MECE

«MECE» مخفف «متقابلاً منحصربه‌فرد و جمعاً جامع» است.

هنگام طراحی پرسشنامه، مهم است که اطمینان حاصل شود که تمام سؤالات و بخش‌های مختلف متقابلاً منحصربه‌فرد و جمعاً جامع هستند. «متقابلاً منحصربه‌فرد» به معنای این است که هیچ یک از سؤالات نباید تکراری باشد. «جمعاً جامع» به این معنی است که سؤالات باید به شکلی انتخاب شوند که تمام اطلاعات موردنیاز را به دست آورند.

ذکر این نکته حائز اهمیت است که چارچوب MECE در مورد هم سؤال و هم گزینه‌های پاسخگویی کاربرد دارد.

مثال‌ها

دو سؤال زیر را در نظر بگیرید و ببینید که آیا آن‌ها MECE هستند یا خیر.

Q1: وضعیت تحصیلی همه اعضای خانواده چقدر است؟

Q2: بالاترین تحصیل‌کرده عضو خانواده را اینجا بنویسید.

پاسخ: این پرسش‌ها دارای استاندارد MECE نیست، زیرا ما می‌توانیم اطلاعات موردنیاز Q2 را در Q1 به دست آوریم. ما به سؤال دیگری احتیاج نداریم، بنابراین این سؤال متقابلاً منحصربه‌فرد نیست.

پاسخ‌های زیر را در نظر بگیرید و ببینید آیا MECE هستند یا خیر.

سؤال: چند فرزند دارید؟

الف. 1

ب. 2

ج. 3

د. 4 یا بیشتر

پاسخ: این انتخاب‌ها دارای استاندارد MECE نیستند. این انتخاب‌ها همه ارزش‌های مثبت را در بر می‌گیرد، اما گزینه‌ای برای 0 ارائه نمی‌دهد، بنابراین جمعاً جامع نیستند و دارای تمامی موارد ممکن نیستند.

تمرین

ببینید که آیا پاسخ‌ها در سؤالات زیر MECE هستند یا خیر:

Q1: دین شما چیست؟

الف. هندو

ب. مسلمان

ج. مسیحی

د. سیخ

 

پاسخ: نه، این پاسخ‌ها MECE نیستند. ما جینیسم، بودیسم و چندین دین دیگر را در نظر نگرفته‌ایم. انتخاب‌ها متقابلاً منحصربه‌فرد هستند، اما جمعاً جامع نیستند. (نکته راهنمای زیر را ببینید.)

Q2: سن شما در کدام محدوده قرار دارد؟

الف 0-10

ب 11-20

ج 21-43

د. 44-80

پاسخ: خیر، این انتخاب‌ها متقابلاً منحصربه‌فرد هستند، اما جمعاً جامع نیستند. آن‌ها گزینه سنی بالاتر از 80 سال را پوشش نمی‌دهند.

Q3: در کدام گروه قرار می‌گیرید؟

الف. عمومی

ب. OBC

ج. SC

د. ST

پاسخ: بله، این پاسخ‌ها MECE هستند. گزینه‌های پاسخ متقابلاً منحصربه‌فرد (بدون همپوشانی) و همچنین جمعاً جامع (همه گزینه‌های ممکن را در بر می‌گیرند) هستند.

نکته راهنما

یک راه آسان برای اطمینان از این که یک سؤال چندگزینه‌ای جامع است، اضافه کردن گزینه «سایر» است. اگر پاسخ‌دهنده «سایر» را انتخاب کند، می‌توانید این سؤال را مطرح کنید: «در سایر موارد، لطفاً شرح دهید».

 

[1] Mutually Exclusive, Collectively Exhaustive Questions

 

 

اگر در حال پژوهش در حوزه علم آمار هستید یا به دنبال انجام پروژه های آماری خود با نرم افزارهای SPSS, AMOS و LISREL  هستید با آکادمی داده تماس بگیرید.

سوالات و اشکالات خود را از طریق تلگرام با آکادمی داده در میان بگذارید. با عضو شدن در کانال تلگرام  آکادمی داده از مقالات جدید و دیتاست های منتشر شده مطلع شوید. 

مجموعه مقالات فارسی به صورت یکجا نیز از طریق لینک قابل دسترسی هستند. 

اگر در زمینه داده کاوی در حال تحقیق یا پیاده سازی پروژه یا پایان نامه هستید برای گرفتن مشاوره یا دادن سفارش انجام با ما تماس بگیرید.  آکادمی داده در تلگرام (https://t.me/dataacademyحضور دارد برای ارتباط از طریق ایمیل آدرس جیمیل: dataacademyir@gmail.com می باشد.